شمس موافق عقيده بطلميوس بود ، خوارزمى زيج خود را به بخش‌هاى مناسب تقسيم كرد و آن را چنان نيكو نوشت كه مورد پسند همه شد و نام آن زيج در سراسر جهان اسلام پراكنده گشت و چون تاريخ زيج خوارزمى به حساب فارسى بود ، مسلمة بن احمد مجريطى اندلسى متوفى به سال 398 هجرى حساب زيج خوارزمى را به عربى تبديل كرد و اواسط كواكب را با تاريخ آغاز هجرت تطبيق نمود ، زيج كتابى است كه حركات كواكب در آن جدول‌بندى شده و از روى آن گاه‌شمارى ( تقويم ) تنظيم مىگردد . سه فرزند شاكر ( بنو شاكر الثلاثة ) در علم نجوم شهرت زياد يافتند و از كارهاى مهم آنان يكى اينكه درجه خط نصف النهار را براى مأمون مقياس گرفتند و آن را در محيط زمين به كار بردند ( ابن خلكان و غيره اين موضوع را به تفصيل نگاشته‌اند ) فرزندان شاكر كتاب‌هاى معتبرى در هندسه و هيئت تأليف كردند ، نابغهء ديگرى كه معاصر آنان بود « ابو معشر بلخى » متوفى به سال 272 مىباشد . ابو معشر در ابتداء مردم را بر ضد كندى فيلسوف معاصر خود مىشوراند و از فلسفه‌خواهى وى تقبيح مىكرد ، كندى كسى را نزد ابو معشر فرستاد تا علوم رياضى را در نظر وى نيكو جلوه دهد و اين تدبير مؤثر گشته ابو معشر در علوم رياضى مستغرق گشت و بيش از همه به هيئت پرداخت و كتاب‌هايى در آن باره تأليف كرد . ديگر از علماى نامى هيئت در آن زمان « حنين بن اسحاق » مترجم مشهور و « ثابت بن قره حرانى » متوفى به سال 288 هجرى و « احمد بن كثير فرغانى » و « سهل بن بشر » خدمتگزار طاهر بن حسين مىباشند . « محمد بن عيسى ماهانى » و « محمد بن جابر » معروف به بتانى نيز از دانشمندان نامى ( هيئت ) در آن عصرند . بتانى زيجى تنظيم كرد كه آن را زيج صابى مىخوانند ، زيج صابى در دو نسخه است و نسخه دوم آن درست‌تر